Ακολουθώντας τα ίχνη των Μάγια

«…και οι Βασιλείς γνώριζαν πότε θα γινόταν πόλεμος και όλα ήταν ξεκάθαρα μπροστά στα μάτια τους. Διέκριναν αν υπήρχε θάνατος, πείνα ή διαμάχη…

…μπορούσαν σε μια στιγμή να δουν μακριά και κατάφερναν να γνωρίζουν όλα όσα υπήρχαν στον κόσμο…»

Απόσπασμα από το Πόπολ- Βου

H αυτοκρατορία των Μάγια άκμασε στην Κεντρική Αμερική για χιλιάδες χρόνια και κάθε χώρα της, αποτελεί και μια ψηφίδα στο μωσαϊκό του πολιτισμού της.

Ξεκινώντας, λοιπόν, ένα ταξίδι ανακάλυψης, δεν μπορώ παρά να σκεφτώ τα μεγαλύτερα ίχνη που έχουν αφήσει στο μονοπάτι της ιστορίας τους. Ίχνη που ακολούθησα από τη Γουατεμάλα ως την Ονδούρα και που ανυπομονώ να μοιραστώ μαζί σας.

H μοναδικότητά του πολιτισμού τους, οφείλεται στο γεγονός πως στο αποκορύφωμά του ανέπτυξε το ακριβέστερο ημερολόγιο που δημιουργήθηκε ποτέ. Ακριβείς αστρονομικές παρατηρήσεις, εξαιρετικά αρχιτεκτονικά στυλ, ιδιαίτεροι αστικοί οικισμοί και φυσικά ειδικότητες στην κεραμική, τις τοιχογραφίες και τη γλυπτική ήταν τα μεγαλύτερα επιτεύγματα τους και μέχρι σήμερα χαίρουν του σεβασμού όλων.

Άλλωστε, μην ξεχνάμε πως παρότι η κατάρρευση του πολιτισμού των Μάγια (800-1000μ.Χ.) επήλθε με την εγκατάλειψη των αστικών κέντρων τους (εικάζεται λόγω ξηρασίας), οι απόγονοι τους συνεχίζουν να ζουν μέχρι και σήμερα στο νότιο Μεξικό, τη Γουατεμάλα, τη Μπελίζ και σε τμήματα της Ονδούρας και του Ελ Σαλβαδόρ αριθμώντας αρκετά εκατομμύρια!

Ξεκινάμε;

Το εθνικό πάρκο Tikal, ήταν πρωτεύουσα ενός από των ισχυρότερων βασιλείων των αρχαίων Μάγια, βρίσκεται στο τροπικό δάσος της βόρειας Γουατεμάλας και αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους. Το 1979, ανακηρύχθηκε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO και γύρω του, βρίσκονται υγροβιότοποι, σαβάνα και τροπικά δάση όπου διαβιούν πάνω από 100 είδη θηλαστικών, 330 είδη πτηνών και 2000 είδη ανώτερων φυτών.

Το δέος θα σε κατακλύσει από την πρώτη στιγμή με αποκορύφωμα τη Μεγάλη πλατεία και τις πυραμίδες που την περιτριγυρίζουν. Το «Great Jaguar temple», το «Masks Temple», η βόρεια ακρόπολη, αλλά και το τέμπλο IV(η υψηλότερη πυραμίδα απ’ όλες στο βάθος της ζούγκλας), καθιστούν το Tikal μια πόλη-μνημείο που δεν γίνεται να χάσεις!

Tip: Η πιο όμορφη στιγμή είναι όταν ανεβαίνεις σε κάποια από τις πυραμίδες και βλέπεις τις κορυφές των υπολοίπων να ξεφυτρώνουν μέσα από τα δέντρα ως εκεί που φτάνει το μάτι σου!

Tip 2: Μείνετε στο ξενοδοχείο που βρίσκεται μέσα στο πάρκο, έτσι ώστε να μη χάσετε χρόνο και ν’ αρχίσετε την εξερεύνηση με την ανατολή του ηλίου!

Κάπου μέσα στη ζούγκλα της Δυτικής Belize, στην περιοχή San Ignacio, βρίσκεται η Actun Tunichil Muknal cave, ο λεγόμενος «underworld» των Μάγια.

Σύμφωνα με το Natonal Geographic, η σπηλιά ήταν ιερή  και αποτελούσε χώρο τελετουργιών αίματος και ανθρωποθυσιών στους θεούς της βροχής και της γονιμότητας της Γης που υποτίθεται «ζούσαν» εκεί μέσα.

Η διάσχιση του «Roaring river» από τα πρώτα κιόλας μέτρα της πορείας σας μέσα στη ζούγκλα, προμηνύει την περιπέτεια που έπεται! Μια περιπέτεια με κολύμπι, αναρρίχηση σε βράχια και περπάτημα στ’ άδυτα του κάτω κόσμου των Μάγια.

Στο εσωτερικό των σπηλαίων έχουν ανακαλυφθεί κεραμικά που χρησιμοποιούνταν στις θυσίες, αλλά και σκελετοί νέων σε ηλικία ανθρώπων. Το πιο γνωστό εύρημα, είναι εκείνο της «Crystal Maiden» και ανήκει σ’ ένα έφηβο κορίτσι του οποίου τα οστά έχουν ασβεστοποιηθεί και έχουν αποκτήσει μία ιδιαίτερη λάμψη!

Tip: Προσοχή στα Jaguar, τις νυχτερίδες, τα φίδια και τις αράχνες!

Πρόκειται για αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Μάγια στη δυτική Belize που βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Mopan.

Το El Castillo υψώνεται 40 μέτρα πάνω από το επίπεδο της κεντρικής πλατείας, γεγονός που το καθιστά ένα από τα ψηλότερα κτίσματα στη Belize. Πάνω σε αυτή τη δομή υπάρχουν δύο ναοί. Ο κάτω ναός φημίζεται για το διακοσμητικό γλυπτό του: μια μάσκα με μεγάλα αυτιά πιθανότατα αντιπροσωπεύει τον θεό ήλιο. Δίπλα σε αυτή τη μάσκα, υπάρχει το σύμβολο της σελήνης με ένα περίγραμμα συμβόλων που αντιπροσωπεύουν την Αφροδίτη.

To Caracol (=σαλιγκάρι), αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες προϊστορικές πόλεις των Μάγια στα δυτικά της Belize και μόλις δύο ώρες οδήγησης μακριά από το San Ignacio (προσοχή στους δρόμους).

Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται, όπως και οι υπόλοιποι μέσα στη ζούγκλα και με τις ανασκαφές να έχουν αποκαλύψει πυραμίδες (η υψηλότερη, Caana, στα 42,5 m) βασιλικούς τάφους, μνημεία, γήπεδο, καθώς επίσης κεραμικά, τοιχογραφίες, βωμούς και αρκετά γλυπτά.

Σημείωση: κάποιες έρευνες δείχνουν ότι η πόλη αυτή των Μάγια μπορεί να υπερβαίνει και εκείνη του Tikal!

Η αυτοκρατορία των Μάγια δεν γινόταν να μην αφήσει κατάλοιπα και στο Ελ Σαλβαδόρ. Ο αρχαιολογικός χώρος του Tazumal βρίσκεται στην Chalchuapa του δυτικού Ελ Σαλβαδόρ.

Ακόμα και αν δεν το έχετε ακουστά, η ακριβής μετάφραση του στη γλώσσα Quiché, « το μέρος όπου οι ψυχές κάηκαν» σίγουρα θα σας κινήσει το ενδιαφέρον.

Το πιο σημαντικό αξιοθέατο είναι φυσικά η πυραμίδα ύψους 23 μέτρων, η οποία στέκεται επιβλητική μέσα στο χώρο του αρχαιολογικού πάρκου και είναι η πιο καλοδιατηρημένη απ’ όλες στο Ελ Σαλβαδόρ.

Επίσης, ο αρχαιολογικός χώρος περιλαμβάνει και ένα μικρό μουσείο με αντικείμενα που βρέθηκαν κατά τη διάρκεια των ανασκαφών και αποδεικνύουν τις εμπορικές συναλλαγές που είχαν οι Μάγια του Ελ Σαλβαδόρ με τον Παναμά και το Μεξικό.

Historical fact: Στο μουσείο, βρίσκεται και ένα από τα αγάλματα που βρέθηκαν στην περιοχή, το οποίο απεικονίζει το θεό Σίπε Τότεκ (Xipe Totec), ο οποίος σύμφωνα με τους Αζτέκους συνδεόταν με την γεωργία και τον πόλεμο.

Σύμφωνα με το μύθο έγδερνε το δέρμα του για να ταΐσει την ανθρωπότητα γεγονός που συμβόλιζε την αναγέννηση της φύσης. Γι’ αυτό το λόγο, αφότου έβγαζαν την καρδιά των σκλάβων που προορίζονταν για προσφορά σε αυτόν, αφαιρούσαν το δέρμα τους προσεκτικά και το χρησιμοποιούσαν ως μανδύα οι ίδιοι οι ιερείς στις τελετές γονιμότητας που ακολουθούσαν τις θυσίες!

Λίγα μόλις λεπτά έξω από την μικρή πόλη Copan Ruinas βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος του Copan που αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Ο χώρος περιλαμβάνει το κύριο κομμάτι με τα γνωστά ευρήματα όπως είναι η σκάλα των Ιερογλυφικών και το γήπεδο της Πελότας, το Μουσείο Γλυπτικής – όπου θα δείτε αντίγραφο του καλοδιατηρημένου ναού της «Ροσαλίλα» που βρέθηκε κάτω από το τέμπλο 16 – καθώς και το «Λα Σεπουλτούρας» (τάφος σαμάνου που βρίσκεται λίγο πιο μακριά από τον κυρίως χώρο).  Δυστυχώς, όταν τον επισκεφτήκαμε εμείς, τα μουσείο, το «Λα Σεπουλτούρας και το τούνελ που οδηγεί στο εσωτερικό του ναού της «Ροσαλίλα» ήταν κλειστά για το κοινό.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζουν ο ναός της “Ροσαλίλα” και η “μεγάλη σκάλα των Ιερογλυφικών” τα οποία αποτελούν και τα πιο σημαντικά ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου του Κοπάν.

Ο ναός της “Ροσαλίλα” ονομάστηκε έτσι από το κοκκινοπορτοκαλί χρώμα του το οποίο είχε διατηρηθεί άψογα κάτω από το τέμπλο 16, όπου και βρέθηκε. Οι αρχαίοι Μάγια, σε αντίθεση με άλλους ναούς που κατέστρεψαν, αυτόν τον έθαψαν με προσοχή. Σήμερα, μπορείτε να εξερευνήσετε το εσωτερικό του μέσα από τα τούνελ που υπάρχουν κάτω από το τέμπλο 16, καθώς και να θαυμάσετε και το εξωτερικό του στη ρέπλικα του ναού στο μουσείο.

Όσο αφορά τη «Μεγάλη Σκάλα με τα Ιερογλυφικά» είναι από τα πιο σημαντικά ευρ’ηματα στο Κοπάν και την εντολή για την κατασκευή της έδωσε ο βασιλιάς «Κοχύλι με Καπνό» ο οποίος έμεινε στην Ιστορία ως ένας από τους μεγαλύτερους «οικοδόμους» της δυναστείας.  Η σκάλα διηγείται τα κατορθώματα των βασιλιάδων από την ίδρυση της δυναστείας ως το 755 που χτίστηκε και πρόκειται για την εκτενέστερη επιγραφή που αποκαλύφθηκε ποτέ σε πόλη των Μάγια!

Περισσότερες πληροφορίες για τους αρχαιολογικούς χώρους θα δοθούν σε επόμενα άρθρα στα οποία θ’ αναλυθούν εκτενέστερα τα μέρη τα οποία αξίζει να επισκεφτείτε!

Σίγουρα, το ταξίδι της ανακάλυψης του πολιτισμού των Μάγια δεν τελειώνει εδώ. Αναρίθμητη η κληρονομιά τους και μία μόνο επίσκεψη στην Κεντρική Αμερική δεν αρκεί. Ωστόσο, όλα όσα ανέφερα, καλύπτουν ένα αρκετά μεγάλο φάσμα του πολιτισμού τους και σίγουρα θα γεμίσετε με εικόνες, εμπειρίες και γνώσεις στο τέλος ενός ταξιδιού σε κάποια από αυτές τις χώρες.

Επιστρέφοντας από ένα ταξίδι ζωής, χαίρομαι, αφενός, που δεν μας έπνιξαν οι θεοί των Μάγια το 2012*, και αφετέρου που κατάφερα να θαυμάσω επιτέλους από κοντά τ’ αριστουργήματα του μεγαλειώδους πολιτισμού τους.

*Υπεύθυνος γι’ αυτά τα σενάρια καταστροφολογίας που όλοι γνωρίζουμε πλέον, είναι ο Χοσέ Αργκέλε, Αμερικανός ιστορικός τέχνης, που το 1987 ήταν ο πρώτος που δημοσιοποίησε αυτές τις καταστροφολογικές θεωρίες για τις «προφητείες των Μάγια». Μύθοι βασισμένοι σε πραγματικά αστρονομικά φαινόμενα, θα πω εγώ.

Κι αυτό γιατί οι Μάγια, εκμεταλλευόμενοι την τοποθεσία τους και παρατηρώντας τις κινήσεις του Ηλίου, κατάφεραν με γυμνό μάτι και τα μαθηματικά τους, να μετρήσουν με φοβερή ακρίβεια το χρόνο, τους κύκλους της Σελήνης και της Αφροδίτης, πλανητικές συνόδους, εκλείψεις, ηλιοστάσια και ισημερίες μέχρι το 2012 όπου τελείωσε ένας κύκλος και άρχισε ένας νέος.